De teller staat op enige honderden. Van Texelaars die gebruik willen maken van het nieuwe subsidie-aanbod van de gemeente voor het isoleren van hun woning. Op hun verzoek komt dan een deskundige langs om te kijken wat er aan de woning moet gebeuren. "Hoe mooi is dat", zegt Rikus Kieft, onder wiens verantwoordelijk het Texelse Duurzaamheidsfonds van start is gegaan. "Tegelijk, we zijn er nog niet. Met de huidige planning gaan we bij 1200 van de zeg 7000 woningen aan de slag, dat zijn dan wel de woningen die het meest dringend isolatie nodig hebben. Maar er moet daarna zeker nog meer gebeuren."

Inwonersberaad energie 

Het is Rikus Kieft (74) ten voeten uit. Geen borstklopperij of zelfgenoegzaamheid als iets lukt waar hij zich politiek sterk voor heeft gemaakt, maar altijd verder kijken naar het grotere geheel, en wat daar allemaal nog voor nodig is. Zo benadert hij ook het inwonersberaad over energie dat begin vorig jaar werd afgerond en waar GroenLinks zich vol voor had ingezet tijdens de collegeonderhandelingen met PvdA en Texels Belang. "Dat het beraad heeft plaatsgevonden was voor Texel heel bijzonder: bewoners die zich normaliter niet met de gemeentepolitiek bezighouden, hebben geparticipeerd, meegedacht en meegewogen op een onderwerp waar de nodige impasses aan vast zitten. Het beraad heeft ook klip en klaar laten zien dat er een diep gewortelde weerstand is tegen grootschalige installaties als zonneparken of grote windturbines. En ook al denk ik daar zelf anders over, ik aanvaard die conclusie ten volle. Wat ons bij de opzet van het beraad echter heeft opgebroken is gebrek aan direct beschikbare inhoudelijke expertise. Het beraad is daardoor niet toegekomen aan het uitdiepen van onderwerpen als het functioneren van het Texelse energiesysteem." 

"Het heeft laten zien dat er diepgewortelde weerstand is tegen grootschalige installaties als zonneparken of grote windturbines"

Elkaars opwekvermogen benutten 

Kieft had de afgelopen vier jaar een flinke portefeuille met onderwerpen als toerisme, omgevingsvisie, natuur en landschap, economie en duurzaamheid, waaronder energie, vandaar zijn betrokkenheid bij het onderwerp.  Zo liet hij een studie uitvoeren naar dat Texelse energiesysteem en organiseerde hij een taskforce die aan de slag gaat met de congestie op het Texelse elektriciteitsnet. "Wat ik heb geleerd is: Texel zelfvoorzienend, vergeet dat maar.  Dat lukt alleen met grootschalige installaties en die wil het eiland niet. Klimaatneutraal is geen punt, dat is een kwestie van groen inkopen. Bij energieneutraal, dus jaarrond evenveel opwekken als gebruiken, ligt de grootste uitdaging. Want dat betekent op het eiland samenwerken, delen, elkaars opwekvermogen en opslag benutten, het ontwikkelen van onderlinge verreken-constructies, daar zal nog best een flinke tijd overheen gaan."

Gewasbeschermingsmiddelen vlakbij woningen 

Wat Kieft graag anders had gezien, was de totstandkoming van de zogeheten omgevingsvisie, het document dat vastlegt hoe de ruimte op Texel te gebruiken, waar welke activiteiten, enzovoorts. Die visie had er al moeten liggen, pas dit jaar komt er een concept. "Hier wreekt zich dat je een kleine gemeente bent. We koesteren onze zelfstandigheid, maar het betekent wel dat je ambtelijke capaciteit altijd net op het randje zit, en als iemand wegvalt of vertrekt, dan heb je onmiddellijk een gat. Vooral bij die omgevingsvisie heeft me dat opgebroken." Omgevingsvisie klinkt abstract, Kieft kan wel alvast een paar onderwerpen noemen die zeker de aandacht zullen trekken. "Hoe gaan we boeren betalen voor het onderhoud van het Texelse landschap, waar mogen gewasbeschermingsmiddelen worden gebruikt, op welke afstand moet dat van bebouwing of natuurgebieden, hoe zorgen we voor voldoende zoetwaterbeschikbaarheid en biodiversiteit. In de komende jaren zullen boerderijen vrijkomen van agrariërs die gaan stoppen. Staan we daar dan bepaalde vormen van woningbouw toe?"

"De komende jaren zullen boerderijen vrijkomen van agrariërs die er mee stoppen. Gaan we daar bepaalde vormen van woningbouw toestaan?"

Betaalbaar wonen 

Over woningbouw gesproken, Kieft is met recht trots op de wijze waarop het dit college - "ik noem nadrukkelijk ook PvdA en Texels Belang" - is gelukt om te bouwen voor betaalbare huur en betaalbare koop. "Dat is uniek voor dit college. De politieke keuze was: we hoeven geen sluitende grondexploitatie, we leggen geld bij. En wij kunnen dat als gemeente doen omdat we er dankzij het toerisme financieel goed voor staan."

"Het is een unieke prestatie van dit college dat er is gebouwd voor betaalbare huur en betaalbare koop"

Het zegt volgens Kieft ook iets over de verhoudingen in het college. "Over het belang van betaalbaar bouwen was er geen enkele discussie. En die is er ook niet over het huisvesten van statushouders of de opvang van de Oekraïners. Dat is het mooie van de mensen op dit eiland: dat soort zaken doen we dus gewoon. Ik ben ook aangenaam verrast over hoe het de samenwerking in het college is gegaan, we konden elkaar steeds vinden en gaven elkaar de ruimte. Misschien hadden sommigen dat niet van mijn partij verwacht, maar GroenLinks weet dat dat voor goed bestuur nodig is. Let wel, je kunt dat alleen doen omdat er zowel binnen als buiten de gemeentelijke organisatie veel mensen zijn die meedenken en meewerken."

Eilandsentiment 

Een onderwerp waar Kieft veel mee in gang heeft gezet, is de uitwerking van het toeristische toekomstplan. In de kern: toerisme is voor het eiland heel belangrijk, dus zorg voor draagvlak onder de bewoners, neem gevoelens van overlast en druktebeleving serieus. De voorstellen die Kieft deed over bijvoorbeeld het aantal bedden voor Bed & Breakfast of het belevingsonderzoek onder de Texelse bevolking riepen veel negatieve reacties op. "Het sentiment verraste mij. De suggestie alsof ik het belang van het toerisme niet zou inzien. Het tegendeel is het geval. Juist om dat toerisme te behouden is draagvlak essentieel. Mijn inzet is om dat niet aan het sentiment over te laten, maar te onderbouwen, bijvoorbeeld door een regelmatig belevingsonderzoek, of door precies te weten hoeveel toeristen er op het eiland slapen." Uiteindelijk is de kritiek verstomd, zijn de regels voor Bed & Breakfast aangepast, en gaat de digitale nachtregistratie van start. 

"Dat is het mooie van de mensen op dit eiland: het huisvesten van statushouders, de opvang van Oekraïners, dan doen we gewoon"

Over de diek 

Sentiment speelde Kieft ook parten bij het zogeheten ‘chippen’ van de vuilcontainers. "Op Texel hebben we bovenmatig veel restafval. Dat is niet goed voor de recycling en kost de burger ook veel geld." Kieft kwam met het plan om via die chip te registreren hoeveel huishoudelijk restafval er in de grijze containers gaat, dan kun je scherper onderscheid maken tussen huishoudelijk en toeristisch afval. En uiteindelijk ook dat restafval in rekening brengen – de vervuiler betaalt – waardoor betere afvalscheiding wordt gestimuleerd. "Het sentiment bij een meerderheid van de raad was, dan kieperen ze de troep over de dijk, wees voorzichtig. Mijn voorstellen zijn niet afgewezen, maar de voortgang is wel flink vertraagd."

Ondernemerschap 

Dan, je ziet Kieft nadenken, de plotselinge opmerking: "Ik zie mezelf als een GroenLinkser die de meerwaarde van het ondernemerschap snapt. Tegelijk vind ik dat ondernemers zich heel goed aan de spelregels van de samenleving moeten houden. Daarbinnen hebben die alle ruimte." 

"Ik snap jullie ondernemerspositie, ik snap ook dat jullie klem zitten. En waar mogelijk zal ik jullie helpen. Maar dan wel binnen de lijnen die de transitie naar een duurzame landbouw met zich meebrengt"

Het is de opmaat om te vertellen over zijn betrokkenheid bij het landelijk gebied, de boeren op Texel. "In al mijn gesprekken maakte ik duidelijk: ik snap jullie ondernemerspositie, ik snap ook dat jullie klem zitten. En waar mogelijk zal ik jullie helpen. Maar dan wel binnen de lijnen die de transitie naar een duurzame landbouw met zich meebrengt. Met wie die transitie ontkent of negeert kan ik geen zaken doen." Concreet betekende dit dat Kieft zich sterk maakte voor Texels Maatwerk tijdens de stikstofaanpak van het kabinet Rutte, en dat er nu een plan ligt om de zogeheten PAS-melders van de noodzakelijke vergunningen te voorzien. En dat niet alleen. Kieft zorgde ook voor financiering om plannen te maken voor de Vereniging Schapeneiland Texel en de Gebiedscoöperatie Hoge Berg. En in de nieuwe Omgevingsvisie komt bijvoorbeeld te staan dat er schaduwplekken nodig zijn voor de landbouwdieren. "We verwachten warmere en drogere zomers. Dus zorg dat de beesten op het land enige verkoeling kunnen vinden. Over dat soort onderwerpen heb ik uitgebreid met de sector gesproken." 

Innovatiefonds 

Kieft hoopte een soortgelijke ‘slinger’ te kunnen geven aan nieuwe toekomst voor de visserij, nu er nog slechts een handvol kotters vaart, maar dat is niet gelukt. "Wat er aan plannen ligt, is kennelijk nog onvoldoende rijp"

Het geld voor de schapenhouderij, de Hoge Berg, onderdelen van het visserijplan, Kieft kon dat financieren uit het Texelse Innovatiefonds. "Dat vehicle is zo belangrijk. Het betekent dat je experimenten, initiatieven vanuit de samenleving die een steuntje in de rug nodig hebben kunt helpen. Zou je het geld daarvoor eerst aan de gemeenteraad moeten voorleggen dan is de kans groot dat die initiatieven worden doodgediscussieerd. Uiteraard moet je achteraf goed aangeven wat er met het geld is gebeurd. Ik hoop dat een nieuwe coalitie dat Innovatiefonds structureel maakt, en niet zoals nu van jaar tot jaar."

Eigen regie 

Een andere lang gekoesterde wens van Kieft is het opzetten van een Texel-fonds uit de inkomsten van het toerisme, "zoals ze dat in Noorwegen hebben gedaan met hun inkomsten uit olie". Kieft wil er met zo’n fonds voor zorgen dat Texel zelf de regie houdt over zijn belangrijkste goederen. "We zien dat accommodaties worden verkocht aan grote spelers van de overkant, dat landbouwgrond overgaat in de hand van investeringsmaatschappijen. Hoe mooi zou het zijn als je tegen zo’n campinghouder kunt zeggen: we betalen niet de hoofdprijs, maar we zorgen er wel voor dat de camping weer in handen komt van een Texelse familie. Of dat we landbouwgrond ter beschikking kunnen stellen aan een jonge boer." Kieft pleit al lang voor zo’n fonds. "Ik zie Texel als een groot familiebedrijf, en de waarde ervan overstijgt het directe ondernemersrendement. Je hebt het namelijk over de toekomst voor je kinderen, kleinkinderen: wees zuinig zijn op wat we met elkaar op Texel aan kapitaal hebben opgebouwd." Voor het fonds zijn de geesten nog niet rijp, "maar ik blijf dat zaadje planten waar ik maar kan". 

"Je hebt het over de toekomst voor je kinderen, kleinkinderen: je moet zuinig zijn op wat we op Texel aan kapitaal hebben opgebouwd"

Jacco Mokveld opvolger 

In alles waar Kieft over vertelt klinkt door: hier is een politicus die er gewoon plezier in heeft. Om met het eiland bezig te zijn, zaken in beweging te brengen, het debat in de gemeenteraad te voeren.  

Toch stopt hij na de verkiezingen met zijn wethouderschap. "Het is een machtig interessante job, ik geniet er van, ermee stoppen gaat me zeker na aan het hart. Maar ik moet er niet aan denken om het nog eens vier jaar 24/7 te doen." En wanneer het nieuwe college er is? "Ik zeg iedereen: als je advies van me wilt, prima, maar dan moet je wel zelf bellen, ik ga dat niet ongevraagd doen."

Toeval of niet, in een mogelijke opvolger had Kieft als lid van de kandidatencommissie van GroenLinks een flinke hand. "Met onze wethouderskandidaat Jacco Mokveld hebben we een hele goede, en ik zal al het mogelijke doen om ervoor te zorgen dat hij op die plek terechtkomt."